आज राम-जानकी विवाह, श्रद्धालुले भरियो जनकपुर

लाइभ न्यूज रफतार 2561+ समाचार ( )
१२ मंगशिर २०७९

राम जानकी विवाह महोत्सवका अवसरमा विभिन्न विधिहरु सम्पन्न गरिँदैछ । महोत्सवको पाचौँ दिन आइतबार जानकीको ‘मटकोर’ विधि गरिएको थियो । महोत्सवका अवसरमा नेपाल र भारतका हजारौँ श्रद्धालुको सहभागिता छ ।

विवाहको वेदी निर्माण गर्न विहेको पूर्व सन्ध्यामा पवित्र जलाशयबाट माटो खनेर लग्ने परम्परा मिथिलाञ्चलमा छ ।

जानकी मन्दिरबाट सीताको स्वरुप, बाजागाजासहित आएका श्रद्धालुहरुले गंगासागरबाट माटो खनेर जानकी मन्दिर लगेका थिए ।

सोही माटोबाट जानकी मन्दिर प्राङणमा विहेको वेदी निर्माण हुने छ । सोमबार राति राम सीताको विवाह हुने छ ।

जानकी मन्दिरका छोटे महन्त रामरोशन दास वैष्णवको नेतृत्वमा आएको शोभायात्रामा अयोध्याबाट जन्तीको रुपमा आएका साधु सन्तहरु सहभागी थिए ।

मटकोरको दृश्य हेर्न गंगासागरको पश्चिमी र उत्तरी डिल श्रद्धालुहरुले खचाखच भरिएको थियो । मुख्य कार्यक्रम सोमबार भए पनि श्रद्धालुहरु केही दिन अघिदेखि नै भेला भइरहेका छन् ।

यात्रीहरुको चापलाई ध्यानमा राखी जनकपुर रेल्वेले आइतबारदेखि अतिरिक्त सेवा सञ्चालन गरेको छ ।

हजारौं श्रद्धालु आउने भएपनि शौचालय र खानेपानीका लागि समस्या देखिएको छ ।

कोरोना महामारीका कारण बितेका वर्ष यसरी कार्यक्रम हुन पाएको थिएन । यसपटक भने भव्य रुपमा आयोजना भइरहेकाले विवाह महोत्सवमा देश विदेशबाट १० लाख श्रद्धालु सहभागी हुने विश्वास गरिएको छ । मंगलवार जन्तीहरुलाई भोज खुवाएर महोत्सव सम्पन्न हुने छ ।

प्रत्येक वर्ष मार्गशीर्ष शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने विवाह पञ्चमी पर्व आज श्रीरामचन्द्र र सीताको पूजा आराधनासहित प्रतीकात्मक रुपमा विवाह गरिदिएर देशभर मनाइँदैछ । त्रेता युगमा आजअर्थात् मार्गशीर्ष शुक्ल पञ्चमीका दिन सीता र रामको विवाह भएको सम्झनामा आज देशभर राम सीताको पूजा आराधना गरी यो पर्व मनाउन लागिएको हो । मिथिलाको प्राचीन राजधानी जनकपुरधाममा भगवान् सीता र रामको विवाह महोत्सव आज विधिपूर्वक हुँदैछ ।

गोस्वामी तुलसीदासले रामायणमा वर्णन गर्नुभएअनुसार जनकनन्दनी सीताको विवाह भएको दिनलाई सम्झेर मिथिलावासीले यस पर्वलाई विशेष महोत्सवका रूपमा मनाउने गरेका छन् ।

त्रेतायुगमा मिथिलाका राजा जनकले आफ्नी छोरी सीताको स्वयंवरका लागि राखिएको शिवधनुषलाई अयोध्याका राजा दशरथका जेठा छोरा रामले तीन टुक्रा पारे । शिवधनुषलाई भाँचेपछि मार्गशीर्ष शुक्ल पञ्चमीका दिन राम र सीताको भव्य समारोहबीच विवाह सम्पन्न भएको थियो ।

रामायणअनुसार जनकपुरधामको रङ्गभूमिमा आयोजना गरिएको स्वयंवरमा ५६ कोटी देवीदेवताको उपस्थिति रहेको विश्वास गरिन्छ ।सीतालाई छोरी–बहिनीका रूपमा मान्ने मिथिलावासी महोत्सवमा देवीदेवताको सहभागिता सशरीर नभए पनि अदृश्यरूपमा हुने विश्वासले हर्षोल्लासका साथ प्रतिछाया जन्तीको आगमनदेखि बिहेसम्ममा सहभागी हुन्छन् ।महोत्सव मनाउने क्रममा मिथिलाको संस्कृतिअनुसार मटकोर, तिलकोत्सव, स्वयंवर र विवाह संस्कार सम्पन्न हुन्छ । पौराणिक मान्यताअनुरूप राम मन्दिरबाट बाजागाजा, झाँकीसहित भगवान् रामको प्रतिमालाई विशेष रूपमा निर्मित डोला सिंहासनमा राखी रङ्गभूमिमा  । त्यस्तै जानकी मन्दिरबाट सीतालाई विशेष सुसज्जित डोलामा राखी रङ्गभूमिमा लगिन्छ ।

रङ्गभूमिमा स्वयंवरविधि, परीक्षणको वैवाहिक विधि सम्पन्न भएपछि सीता–रामलाई जानकी मन्दिरमा ल्याइन्छ । त्यसपछि मिथिला संस्कृतिअनुसार विवाह सम्पन्न हुन्छ । यस अवसरमा निस्केको भगवान्को डोला शोभायात्रामा राज्यका विभिन्न स्थानलगायत सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रका श्रद्धालु भक्तजनसमेत सहभागी हुने गर्छन् ।

रङ्गभूमि मैदानमा वर र वधुपक्षबीच हुने गरेको हाँसो, ठट्टा तथा गाउँगाउँबाट आउने गरेको सीतारामको प्रतीकात्मक झाँकी र लाखौँ सङ्ख्यामा सम्मिलित भक्तजनको उत्साहले वास्तविक विवाहको रमितालाई उछिनेको हुन्छ ।

पहिले तिरहुतियागाछीमा मनाइने यो महोत्सव दुई दशक अघिदेखि रङ्गभूमिमा विशेष कार्यक्रमसहित मनाउने गरिएको छ । श्रद्धालु भक्तजन बिहान सबेरैदेखि पवित्र सरोवर र नदीमा स्नान गरी पूजाअर्चना गर्ने गर्छन् ।

यस अवसरमा भजनकीर्तन, रामलीला, झाँकी र प्रवचनको पनि आयोजना हुँदै आएको छ । देवताको मानवीयकरणको भावनासँग सम्बद्ध विवाह महोत्सवमा सरिक भएपछि मनोवाञ्छित फल र मोक्ष प्राप्त हुने जनविश्वास छ ।

उक्त महोत्सव पहिले एक महिनासम्म भव्यरूपमा मनाउने गरिएकामा हाल पाँच दिनसम्म मनाइन्छ । यसैगरी देशभरका राम सीता मन्दिरमा पनि विशेष पूजा आराधना र महोत्सव गरी विवाह पञ्चमी पर्व मनाइँदैछ । आज विवाह गर्न साइत नचाहिने सामाजिक मान्यतासमेत छ ।

भगवान् श्रीरामचन्द्रको जन्मभूमि चितवनको माडी नगरपालिकास्थित अयोध्यापुरी भएको सार्वजनिक चर्चापछि पुरातत्व विभागले यस क्षेत्रका विज्ञसहित सहभागी गराएर अध्ययन गरिरहेको जनाइएको छ । 


प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार